Kop van Schouwen

Deze geosite betreft een omvangrijk duingebied ten noordwesten van de lijn Westenschouwen - Burgh-Haamstede - Renesse. Het landschap ontstond door het doordringen van de zee in het noordwesten van Zeeland. De zee voerde zand aan waardoor beschermende strandwallen ontstonden. In de loop van het Holoceen nam de snelheid van zeespiegelstijging af en vormde er een vrijwel ononderbroken strandwal. Ter plaatse van de huidige Oosterschelde bleef echter een opening bestaan, die destijds de monding van de rivier de Schelde vormde.

51.692718220103, 3.7079119

Duinen en strandzone in Westenschouwen, Kop van Schouwen

Jonge duinen: eerste vormingsfase

De eerste verstuivingsfase vond plaats tussen 900 en 1300 na Chr. en werd mogelijk mede veroorzaakt door een afname in begroeiing als gevolg van het weiden van vee en het oogsten van helmgras. in cultuur gebrachte Oude Duinen aan de westkant van Schouwen raakten daardoor vanaf de 10e eeuw overstoven. In de 12e eeuw versnelde de duinactiviteit en vormden zich paraboolduinen, die zich met een snelheid tot 25 meter per jaar landinwaarts verplaatsten. In deze fase vormden onder meer de Zeepeduinen. In de 13e eeuw werden de oostkant en zuidkant van het duingebied weer door de mens met begroeiing vastgelegd. 

Luchtfoto Kop van Schouwen

Jonge duinen: tweede vormingsfase

De tweede verstuivingsfase begon rond 1600 na Chr. en hield aan tot in de 19e eeuw. Deze fase van duinvorming is gekoppeld aan veranderingen in het getijdenregime van de Oosterschelde.  Stormvloeden in de eerste helft van de 17e eeuw leidden landinwaarts tot veel landverlies langs de Oosterschelde. Daarbij ontstond de geul de Hammen, die het zuidelijke deel van Schouwen erodeerde. Door kusterosie kwam opnieuw veel zand voor verstuiving beschikbaar. 

Onder meer de Meeuwenduinen en de Verklikkerduinen ontstaan in deze tweede duinvormingsfase. Aan de westkant van Schouwen dekken de Jonge Duinen uit de tweede fase die uit de eerste fase af. Aan de noordzijde overdekken ze de Oude Duinen. 
 

Actieve duinverstuiving in Meeuwenduinen, Kop van Schouwen

Afslag en aangroei van de kust

De westkust van de Kop van Schouwen bestaat uit een afslagkust, waar de voet van het duin door stormvloeden is aangevreten. Aan de noordkust vindt wel kustaangroei plaats. Zo vormde zich het Verklikkerstrand. Vanaf de 16e eeuw ontwikkelde zich hier een langwerpig strand dat aan de zuidwestzijde vastzat aan land en aan de noordoostkant uitliep in zee: een strandhaak. Hierop vormde zich een nieuwe rij aaneengesloten primaire duinen. Tussen deze primaire duinenrij en de oudere primaire duinenrij langs het oudere strand achter de strandhaak, ligt een primaire duinvallei. Bij voortdurende kustaangroei kan dit proces zich meermaals herhalen, en ontstaat een landschap met afwisselend duinenrijen en duinvalleien.