Leven met het water

Strijden of meebewegen?

Door de eeuwen heen vereiste de omgang met het water een grote daadkracht en ondernemingszin. Zeeland en Vlaanderen werden tussen de 11e en 16e eeuw door talloze stormvloeden getroffen. Verloren land werd indien mogelijk opnieuw bedijkt, maar soms kort daarna alweer door de zee verzwolgen. Soms waren de bewoners van het Schelde-estuarium zélf mede de oorzaak van de rampen. Verwaarloosde dijken en bodemdaling door moernering vergrootten het gevaar. Sommige overstromingen werden veroorzaakt door een slechte afwatering als gevolg van de aanslibbing van rivieren en vaarten. De toename van ingedijkt land vanaf de twaalfde eeuw zorgde er bovendien voor dat het water minder ruimte kreeg. Ook werd vele malen land om militaire redenen geïnundeerd (zie verhaallijn Bestreden gebied).

Koudekerksche Inlaag - Verdronken dorp

Beschermen?

De eerste mensen die zich op het nog onbedijkte land achter de strandwallen en in de Scheldevallei vestigden, deden dat op de hoger gelegen plekken. Ze zijn soms nog herkenbaar aan boerderijen en dorpskernen die hoger in het landschap liggen. In de Romeinse tijd wierp men dijkjes op om zich tegen het water te beschermen. Vanaf de tiende eeuw werden relatief dichtbevolkte plekken in het schorrengebied eveneens met dijkjes beschermd en open kreken afgedamd. Toen de bevolking toenam, werd het noodzakelijk om grotere gebieden te beschermen.

Welen, kreken

Na overstromingen bleven welen en kreken als ‘littekens’ in het landschap achter. Bij een dijkdoorbraak ontstond een rond en diep kolkgat (weel of wiel), waaromheen vaak een nieuwe dijk werd aangelegd. Veel kreken in Zeeuws- Vlaanderen en het Meetjesland zijn eveneens restanten van overstromingen, waaronder militaire inundaties. Andere kreken zijn een overblijfsel van oorspronkelijke getijdenkreken.

Sigmaplan

Vanaf eind negentiende eeuw nam het niveau van hoog water in de Schelde sterker toe, onder meer door grootschalige inpolderingen en de aanleg van de Kreekrakdam die de verbinding tussen de Ooster- en Westerschelde afsloot. Om overstromingen op te vangen werd in 1930 langs de Durme ‘potpolders’ aangelegd, ook onderdeel van het Sigmaplan.

Kruibeke - Sluis waterval

Deltawerken

De watersnoodramp van 1953 luidde de Deltawerken in. Een technisch hoogstandje dat, door de tientallen jaren die de totstandkoming in beslag nam, zelf de weerslag werd van veranderende technische en ecologische inzichten. Dijken werden op Deltahoogte gebracht, dammen sloten zeemondingen af en de Oosterschelde kreeg een kering die alleen bij stormvloeden gesloten hoefde te worden.

 

Bewegen?

Het Schelde-estuarium blijft voortdurend in beweging. In deze tijd vragen de opwarming van de aarde en de zeespiegelstijging om nieuwe oplossingen. Lessen uit het verleden en natuurlijke processen kunnen ons hierbij helpen (zie ook verhaallijn Climate Living Lab).

Ontdekken en beleven

Aan de watersnoodramp van 1953 is het Watersnoodmuseum in Ouwerkerk gewijd. De plompe toren van het verdronken Koudekerke aan de zuidkust van Schouwen is een iconisch landmark. De zeedijk bij Westkapelle geldt als een waterbouwkundig icoon. Aan de zuidkust van Schouwen en de noordkust van Noord-Beveland rijgen inlagen zich aaneen. De Zak van Zuid-Beveland is bezaaid met welen. Een illustratieve combinatie van een hoger gelegen dorpskern en boerderijen vind je in het dorp Kloetinge en de nabijgelegen hoeve Tervaeten. In Bornem herinneren restanten van de hoeve Nethof en de Pastoor Huveneersheuvel de middeleeuwse nederzetting Nattenhaasdonk. Hildernisse, aan de voet van de Brabantse Wal, is de laatste vloedboerderij van Nederland, al doet ze door aanleg van de Markiezaatskade niet meer als zodanig dienst. De Oosterscheldekering kan via Deltapark Neeltje Jans worden bezocht. De watervallen van Kruibeke, deel van het Sigmaplan, vormen met hoog water een toeristische attractie. Polders in het hele gebied herbergen talloze sluisjes en andere waterstaatkundige werken.

Type
Koudekerksche Inlaag - Verdronken dorp

Activiteit in Meetjesland en Leven met het water

Zierikzee
Read more
Wandelaars

Avontuurlijke tocht door Zuid-Beveland

Read more
Bezoekers kijken met een verrekijker over de Oosterschelde tijdens de boottocht

Boottocht op de Oosterschelde

Read more
Bezoekers kijken met een verrekijker over de Oosterschelde tijdens de boottocht

Boottocht op de Oosterschelde

Read more
Damse Vaart

Damse Vaart

Read more
Damse Vaart

Damse Vaart

Read more
Deltawerken - Oosterscheldekering

Delta Works & Neeltje Jans

Read more
Deltawerken - Oosterscheldekering

Deltawerken & Neeltje Jans

Read more
Zeelandbrug

Eastern Scheldt National Park

Read more
Bezoekers in de modder tijdens een excursie in het Verdronken Land van Saeftinghe

Excursie in het Verdronken Land van Saeftinghe

Read more
Droge voeten door de Mozesbrug bij Fort De Roovere

Fort de Roovere

Read more
Droge voeten door de Mozesbrug bij Fort De Roovere

Fort de Roovere

Read more
Uitkijktoren Fort Henricus

Fort Henricus

Read more
Uitkijktoren Fort Henricus

Fort Henricus

Read more
Luchtfoto Fort Liefkenshoek

Fort Liefkenshoek

Read more
Luchtfoto Fort Liefkenshoek

Fort Liefkenshoek

Read more
Luchtfoto Fort Pinssen

Fort Pinssen

Read more
Luchtfoto Fort Pinssen

Fort Pinssen

Read more
De Getijdenmolen in Rupelmonde

Getijdenmolen Rupelmonde

Read more
Watersnoodhuis

Het Watersnoodhuis

Stavenisse
Read more
Watersnoodhuis

Het Watersnoodhuis

Stavenisse
Read more
Bezoeker bekijkt expositie in Historisch Museum De Bevelanden

Historisch Museum De Bevelanden

Read more
Bezoeker bekijkt expositie in Historisch Museum De Bevelanden

Historisch Museum De Bevelanden

Read more
Wandelaars door de schorren van Sint-Annaland in Tholen Geopark Schelde Delta

Laarzentocht op de schorren van Sint-Annaland

Read more
Lapscheurse Gat

Lapscheurse Gat

Read more
Lapscheurse Gat

Lapscheurse Gat

Read more
Moerspuische Watergang

Moerspuische Watergang

Read more
Moerspuische Watergang

Moerspuische Watergang

Read more
Museum Hulst

Museum Hulst

Read more
Museum Hulst

Museum Hulst

Read more
Museum Markiezenhof

Museum Markiezenhof

Read more
Museum Markiezenhof

Museum Markiezenhof

Read more
Zeelandbrug

Nationaal Park Oosterschelde

Read more
Ingang van het OosterscheldeMuseum in Yerseke

OosterscheldeMuseum

Read more
Ingang van het OosterscheldeMuseum in Yerseke

OosterscheldeMuseum

Read more
Bezoekers wandelen langs de getijdgeul Hammen in de gemeente Schouwen, Oosterschelde

Oosterscheldeweek

Oosterschelde
Read more
Mensen aan de Plompe Toren

Plompe Toren

Read more
Mensen aan de Plompe Toren

Plompe Toren

Read more
Polderhuis Westkapelle

Polderhuis Westkapelle

Read more
Polderhuis Westkapelle

Polderhuis Westkapelle

Read more
Sas bij Bornem (afwateringssluis)

Sas bij Bornem

Read more
Sas bij Bornem (afwateringssluis)

Sas near Bornem

Read more
Museum voor Natuur en Landschap Terra Maris

Terra Maris

Read more
Museum voor Natuur en Landschap Terra Maris

Terra Maris

Read more
De Getijdenmolen in Rupelmonde

Tidal mill Rupelmonde

Read more
Watersnoodmuseum

Waternsoodmuseum - Flood museum

Read more
Watersnoodmuseum

Watersnoodmuseum

Read more
Twee zeehonden staren je aan vanop de Platen van Ossenisse

Zeehonden spotten

Schelde
Read more